Travel Hub Mongolia
Өмнөговь аймаг
Өмнөговь аймгийн сүлд

Өмнөговь аймаг

Талбай
165,380км²
Хүн ам (2020)
69,187
Аймгийн төв
Даланзадгад
Улаанбаатараас
553км
Сумын тоо
15
Дундаж өндөршил
1,340м

Эх сурвалж: ҮСХ (2020 оны тооллого), Wikipedia, touristinfocenter.mn; дундаж өндөршил — Copernicus DEM-ээс тооцоолсон.

Танилцуулга

Өмнөговь аймаг нь Монгол орны өмнөд хил дагуу уудам талбайг эзлэн оршдог, уул уурхай, эдийн засаг, аялал жуулчлал, палеонтологийн судалгааны олон улсын түвшний стратегийн хамгийн том голомт нутаг юм.

Ерөнхий мэдээлэл ба засаг захиргаа

  • Байгуулагдсан он: 1931 онд Богд хан уулын аймаг болон Хантайшир уулын аймгийн зарим хошуудыг нэгтгэн анх байгуулсан.

  • Газар нутгийн хэмжээ: 165.4 мянган км² (Монгол Улсын хамгийн том газар нутагтай аймаг, нийт нутгийн 10.5 хувийг эзэлдэг).

  • Аймгийн төв: Даланзадгад хот (д.т.д 1,406 м). Улаанбаатар хотоос урд зүгт 553 км зайд оршдог бөгөөд хатуу хучилттай авто замаар нийслэл болон бусад бүстэй бүрэн холбогдсон. "Гурван сайхан" олон улсын нисэх буудал нь байнгын нислэгтэй, олон улсын болон орон нутгийн тийрэлтэт хөлгүүдийг хүлээн авах чадалтай.

  • Засаг захиргааны бүтэц: 15 сум (Даланзадгад, Баян-Овоо, Баянтал/Сэврэй, Булган, Гурвантэс, Мандал-Овоо, Манлай, Ноён, Номгон, Ханбогд, Ханхонгор, Хүрмэн, Цогт-Овоо, Цогтцэций), 60 гаруй багтай.

  • Хүн ам: 69,187 (2020 оны Хүн ам, орон сууцны улсын тооллого, ҮСХ)

  • Малын тоо толгой: 2,295,223 толгой (адуу 105,244, үхэр 33,047, тэмээ 155,910, хонь 623,794, ямаа 1,377,228; 2025 оны тооллогоор, ҮСХ)

Байгаль газар зүй ба дэлхийн өв

Газар зүйн бүс бүслүүр:

  • Говь гурван сайхан (Зүүн, Дунд, Баруун сайхан), Сэврэй, Тост, Тосонбумба, Ноён богд зэрэг уул нуруу болон Борзон, Галба, Зээмэг, Заг, Сүүжийн уудам говиуд ээлжлэн үргэлжилдэг.

  • Тост, Тосонбумбын нуруу нь цоохор ирвэсийн дэлхийн хамгийн нягтаршил ихтэй дархан байгалийн нөөц бүс юм.

Палеонтологийн өлгий:

Өмнөговь аймгийн сумд

Баяндалай сум

Аймгийн төвөөс баруун тийш 86 км. Гурван сайхан уул энэ сумын нутгийн нэг хэсэгт оршдог. Урд хэсгээрээ нарийхан зурвас байдлаар БНХАУ-тай хиллэдэг.

Зурамтай ууланд нь аргаль, янгирын агнуур хийдэг байсан. Гэгээт, Дүнгэнээ, Өл, Хаалга, Харангад, Дөвөнтийн ам зэрэг томоохон үзэсгэлэнтэй хадан хавцал, амуудтай. Зүүнсайхан, Дундсайхан, Баруунсайхан, Баянцагаан зэрэг уул нь аргаль, янгир, цоохор ирвэсийн гол тархац нутаг. Газар нутгийнх нь зүүн ба хойд хэсэг бүхэлдээ Говь гурван сайхан байгалийн цогцолборт газарт хамаардаг.

Аялал жуулчлалын гол бүс нутаг боловч жуулчны баазууд байхгүй. Сумын нутаг дэвсгэрийн баруун хэсэгт Төхөмийн цагаан нуур оршдог. Төхөмийн цагаан нуур нь уулнаас буусан үерийн усаар тэжээгддэг ч өөрөөсөө ундарга бүхий жижиг булгуудтай. Жил бүриййн хавар, намар нүүдлийн шувууд дайран өнгөрдөг гол цэгийн нэг боловч сүүлийн жилүүдэд зундаа хатах болсон учраас намрын шувууд дайрах нь багассан. Баяндалай сумын төвөөс баруун хойш 15 орчим км зайд нутгийн иргэдийн аялал жуулчлалын улиралд зохион байгуулдаг гэр буудал бий.

Манлай сум

Аймгийн төвөөс зүүн хойш 220 км зайд оршдог. Монгол улсын хурц арслан Дэмүүлийн төрсөн нутаг. Манлай сум, Дорноговь аймгийн зааг нутагт Сүйхэнтийн чулуужсан модон ой байсан. Газар нутгаас нь эртний амьтан ургамал, далайн ёроолын нялцгай биетэн, загасны үлдэгдэл, мөр бүхий чулуу ихээр олддог. Улаанбаатар хотоос Манлай сумаар дамжин “Оюу толгой” руу чиглэсэн авто замууд бий болсон. Аялал жуулчлал бараг хөгжөөгүй боловч авто зам дагасан хүмүүсийн хөдөлгөөн ихэссэнээс сүүлийн жилүүдэд зочид буудал, хоолны газрууд олноор байгуулагдаж байна.

Ноён сум

Аймгийн төвөөс баруун хойш 10 орчим км зайд орших Толь хад нь нутгийн иргэдийн гол бахархал болдог. 2-3 м өндөр, 7-8 м өргөн ханан хадан дээр хүчтэй гулсалт үрэлтээр бий болсон толь мэт гялгар гадаргуутай. Ойрхон байх хүнээс гадна 60 гаруй км цаана байрлах Хатан Сэврэй уулын дүрсийг тодорхой харуулдагаас үүдэн Хатан Сэврэйн толь хэмээн нэрлэдэг.

Ханын хэцийн Сайн сарын хөндий хэмээх ус булагтай хөндий нь нэн үзэсгэлэнтэй. Аялал жуулчлал дайран өнгөрөх төдийгөөр явагддаг, жуулчны баазгүй ч цаашдаа хил орчмын аялал жуулчлалын гол нутаг болох бололцоотой.

Ханхонгор сум

Аймгийн төвөөс зүүн хойш 25 км зайд байрладаг аймагтаа хамгийн ойрхон сум. Зүүн сайхан уулын нэлээд хэсэг нь энэ сумын нутагт орох бөгөөд аймагт ойрхон ихэнх жуулчны баазууд энэ сумын нутагт харъяалагддаг. Ёлын ам, Мухар шивэрт, Молцог элс зэрэг жуулчид байнга зорчиж байдаг газруудтай. Газар нутгийн зүүн хэсэгт Баруун Наран хэмээх нүүрсний уурхай үйл ажиллагаа явуулдаг.

Өмнөговь аймгийн гүний цэвэр усны нуур энэ сумын нутагт байдаг. Нутгийн иргэд Балга усны нуурыг уул уурхайн зориулалтаар ашиглуулахгүйн төлөө хөдөлгөөн байгуулан Засгийн газарт хандаж байгаа. Засгийн газраас энэ орчны уул уурхайн усны хэрэглээг Орхон-говь гэсэн төслөөр хэрэгжүүлэхээр судалгаа хийж байна.

Газар нутгийн баруун хэсгээр аялал жуулчлалын гол зорих газрууд төвлөрдөг ба энэ орчинд олон жуулчны баазууд байрладаг. Монголын хөдөөгийн хамгийн анхны жуулчны бааз болох “Жуулчин Говь” анхны хувийн хэвшлийн жуулчны баазууд “Ханбогд Жуулчин “, “Говь Дисковери”, “Түвшин Наран”, “Говь Мираж”, “Говийн Баянбүрд” зэрэг нь энэ сумын нутаг дэвсгэрт байрладаг.

Цогт-Овоо сум

Аймгийн төвөөс зүүн хойш 140 км зайд оршдог. Алгуй улаан цав түүний орчин, Тогоон төмөр хааны амьдарч байсан суурин газрын нэрээр Өмнөговь аймгийн 9 гайхашигийн нэгд орсон. Улаанбаатар, Дундговь аймгаас ирэх жуулчдын замд байрладаг. Даланзадгад –Улаанбаатар хотыг холбосон хатуу хучилттай зам энэ сумаар дайрч байгаа нь сумын хөгжилд ихээхэн нөлөө үзүүлдэг. Сумын орчинд Дугшихын хөндийд Тогоонтөмөр хаан амьдарч эрт үед амуу будаа, олсны ургамал тариалж байсан гэдэг.

Цогт-Овоо сумаас зүүн хойш 30 орчим километр зайд Дундговь аймгийн Цагаан суварга жуулчны бааз байрладаг нь аялал жуулчлалын дамжих газар болоход нөлөөлж байна. Одоогоор жуулчны баазгүй сумын төвдөө цөөнгүй зочид буудал, хоолны газруудтай болсон.

Цогтцэций сум

Аймгийн төвөөс зүүн тийш 100 км зайд оршдог. Дэлхийд томоохонд тооцогдсон, өндөр чанартай коксжих нүүрсний нөөц бүхий “Таван толгой” уурхай энэ суманд байдаг. Уул уурхайн томоохон бүтээн байгуулалт явагдаж байгаа суурин газар. Сүүлийн 4 жилд хүн амын тоо нь эрс өсч хамгийн олон хүн амтай сумын төвийн нэг болсон. Энержи ресурс, Таван толгой зэрэг Монголын томоохон компаниуд энэ суманд үйл ажиллагаа явуулж байна.

Аялал жуулчлал хөгжөөгүй боловч сумын төвийн зочид буудал, зоогийн газрууд хөл хөдөлгөөн ихтэй, өөрийн гэсэн байр суурьтай болсон. Модерн номадс, Бродвей зэрэг рестораны салбарууд байгуулагдсан байдаг. Цаашид уул уурхайд түшиглэсэн аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх боломжтой.

Өмнөговь аймгийн тусгай хамгаалалттай газрууд

Өмнөговь аймгийн байгалийн үзэсгэлэнт газрууд

Баяжихын агуй — зураг 1
Байгалийн үзэсгэлэнт газар

Баяжихын агуй

Дэлгэрэнгүй
Баянзаг — зураг 1
Байгалийн үзэсгэлэнт газар

Баянзаг

Дэлгэрэнгүй
Баянзагийн суурин — зураг 1
Байгалийн үзэсгэлэнт газар

Баянзагийн суурин

Дэлгэрэнгүй
Бүгийн цав — зураг 1
Байгалийн үзэсгэлэнт газар

Бүгийн цав

Дэлгэрэнгүй
Бүгийн цавын хоолой — зураг 1
Байгалийн үзэсгэлэнт газар

Бүгийн цавын хоолой

Дэлгэрэнгүй
Галбын Говь — зураг 1
Байгалийн үзэсгэлэнт газар

Галбын говь

Дэлгэрэнгүй
Гурван зээрдийн агуй — зураг 1
Байгалийн үзэсгэлэнт газар

Гурван Зээрдийн агуй

Дэлгэрэнгүй
Дүнгэнээгийн ам — зураг 1
Байгалийн үзэсгэлэнт газар

Дүнгэнээгийн ам

Дэлгэрэнгүй
Ловончомбын агуй — зураг 1
Байгалийн үзэсгэлэнт газар

Ловончомбын агуй

Дэлгэрэнгүй
Молцог элс — зураг 1
Байгалийн үзэсгэлэнт газар

Молцог элс

Дэлгэрэнгүй
Мухар шивэртийн ам — зураг 1
Байгалийн үзэсгэлэнт газар

Мухар Шивэртийн ам

Дэлгэрэнгүй
Ноён Богд уул — зураг 1
Байгалийн үзэсгэлэнт газар

Ноён Богд уул

Дэлгэрэнгүй
Нэмэгт уул, нэмэгтийн их хонгил — зураг 1
Байгалийн үзэсгэлэнт газар

Нэмэгт уул, Нэмэгтийн их хонгил

Дэлгэрэнгүй
Төгрөгийн ширээ — зураг 1
Байгалийн үзэсгэлэнт газар

Төгрөгийн ширээ

Дэлгэрэнгүй
Хонгорын элс — зураг 1
Байгалийн үзэсгэлэнт газар

Хонгорын элс

Дэлгэрэнгүй
Хэрмэн цав — зураг 1
Байгалийн үзэсгэлэнт газар

Хэрмэн цав

Дэлгэрэнгүй

Өмнөговь аймгийн түүх, соёлын дурсгалт газрууд

Аялахад анхаарах зүйлс

Аялалд гарахаас өмнө цаг агаарын нөхцөл байдал, зам харгуй болон шатахуун түгээх станцын байршлыг урьдчилан судлахыг зөвлөж байна. Мөн орон нутгийн байгаль хамгаалагчидтай холбогдон тусгай хамгаалалттай газар нутгийн дэглэмтэй танилцаарай.

Хэрэгтэй үйлчилгээ

Эх сурвалж: © OpenStreetMap contributors (ODbL). Утас, байршил зэрэг нь шинэчлэгдээгүй байж болно.

Шатахуун түгээх станц (46)

Ачаалж байна…

Эмнэлэг (4)
Цагдаа (2)
Банк, АТМ (12)

Бүх аймгийн хэрэгтэй үйлчилгээ →

Ойролцоох газрууд