Нүүдэлчин ахуй амьдрал
Монгол гэр, таван эрдэнэ мал сүрэг, дөрвөн улирлын нүүдэл хийгээд байгальтайгаа хүйн холбоотой амьдарч ирсэн нүүдэлчдийн гүн ухаан
Монгол гэр
Нүүдэлчдийн олон зуун жилийн ахуй амьдралын ухааны охь болсон, байгалийн эрс тэс уур амьсгалд төгс зохицсон, угсарч буулгахад хялбар сууц.
Бүтэц ба эд анги
Тооно, багана, унь, хана, хаалга зэргээс бүрдэх бөгөөд нэг ч хадаасгүйгээр тэмээний үр, сураар бэхлэгддэг.
Орон зайн бэлгэдэл
Хоймор, баруун эрэгтэй тал, зүүн эмэгтэй тал гэсэн нарийн дэг эрэмбэтэй бөгөөд тооноор нарны цагийг баримталдаг.
Эсгий бүрээс
Хонины цэвэр ноосоор хийсэн эсгий нь өвөл дулаан, зун сэрүүн байлгах байгалийн төгс дулаалга болдог.
Таван хошуу мал
Адуу, үхэр, тэмээ, хонь, ямаа буюу монгол түмний амин зуулга, өмсөх хувцас, идэх хүнс, уналга хөсгийн эх үүсвэр болсон таван эрдэнэ.
Адуу ба Тэмээ
Тал нутгийн хурдан хүлэг адуу хийгээд говь цөлийн хөлөг, хоёр бөхт тэмээн сүрэг.
Үхэр & Сарлаг
Хангайн сүрлэг сарлаг болон шимт сүү, ачлага уналгын гол тулгуур болсон үхэр сүрэг.
Хонь ба Ямаа
Өөх тос, махны хэрэгцээг хангагч хонь болон дэлхийд гайхагддаг ноолуурын баялаг болсон ямаа.
Дөрвөн улирлын нүүдэл
Бэлчээрийн соргог, усны тунгалгийг даган хаваржаа, зуслан, намаржаа, өвөлжөөний хооронд жил бүр нүүдэллэн амьдрах эко ухаан.
Өвөлжөө & Хаваржаа
Нөмөр нөөлөг, энгэр газар мал сүргээ хүйтнээс хамгаалан суурьших өвлийн болон төлийн байршил.
Зуслан & Намаржаа
Салхины сэвшээ бүхий голын хөндий, шимтэй бэлчээрт малыг таргалуулж, өвлийн бэлтгэл базаах үе.
Ачаа хөсөг & Нүүдэл
Гэрээ буулган тэмээ, үхэр тэргэнд ачиж, шинэ нутаг руу цуваа болон хөдлөх эртний их аян.
Мал маллах ухаан
Байгаль дэлхий, цаг агаарын шинж байдал, од эрхэсээр цаг уурыг шинжиж мал сүргээ төллүүлэх, хариулах үе уламжилсан арга барил.
Цаг агаар шинжих
Мал амьтны зан авир, нар жаргах тэнгэрийн хаяа, салхины чигээр цасан болон шороон шуургыг урьдчилан таах ухаан.
Ургац, бэлчээр сонгох
Таана, хөмүүл, хужир мараа бүхий газрыг нарийн тогтоон малын ашиг шимийг нэмэгдүүлнэ.
Мал төллөлт
Хаврын хатуу цагт шинэ төлийг дулаан байлгаж, эхэд нь эсэн мэнд дасган хөл дээр нь босгох нарийн арчилгаа.
Ахуйн багаж, хэрэгсэл
Уурга, хуйцаа, ногт, хазаар, эмээл, хазаараас эхлээд өдөр тутмын амьдралд хэрэглэгддэг шир, модон уламжлалт хэрэгслүүд.
Уурга & Хуйцаа
Урт нарийн хус модоор хийсэн уурга, хуйцаагаар адуу малыг хээр талд гарамгай уургалах эрийн ур чадвар.
Монгол эмээл, хазаар
Модон суурьтай, мөнгөн тоноглол бүхий уналгад бат бөх, морины нурууг хамгаалсан хийц.
Сур, ширэн тоног
Үхрийн ширийг элдэн хийсэн сур, цулбуур, ногт нь байгальд ээлтэй, тасрахгүй бат бөх байдаг.
Байгаль хамгаалах уламжлал
Ус, булаг шанд руу сүү, цус дусаахгүй байх, газар шороог сэндийлэхгүй байх зэрэг нүүдэлчдийн байгальтайгаа зохицсон ариун ёс.
Усаа дээдлэх цээр
Урсгал ус, гол горхины ундаргыг булингартуулах, бохир оруулахыг хатуу цээрлэж хайрладаг.
Уул овоо тахих
Байгалийн савдаг, хангай дэлхийгээ баясгаж амьтан, ургамлыг хамгаалах сэтгэлийн их шүтлэг.
Хөрс хамгаалах ёс
Газрын хөрсийг дэмий ухаж сэндийлэхийг цээрлэн, ургамлын үндсийг таслалгүй байгалийг онгон байдлаар нь хадгална.
Монгол ардын тоглоом наадам
Шагай хамах, морь уралдуулах, алаг мэлхий өрөх, оньсон тоглоом зэрэг оюун ухаан, авхаалж самбаа сорьсон өв соёл.
Шагайн наадгай
Хонины шагайгаар морь уралдуулах, шагай няслах, шүүрэх зэрэг малын хэлбэр дүрсийг ашигласан тоглоом.
Оньсон тоглоом
Модыг хадаас цавуугүйгээр хооронд нь түгжин угсардаг орон зайн сэтгэлгээ хөгжүүлэх ухаан.
Алаг мэлхий өрөх
Цагаан сарын шинийн нэгэнд шагайгаар мэлхийн эрхтнүүдийг өрж, шоо хаяж нааддаг уламжлалт зан үйл.