GSTC-ийн дестинацийн шалгуур: тогтвортой аялал жуулчлалын дэлхийн суурь стандарт
Аялал жуулчлалын чиглэл тогтвортой гэж хэлэхийн тулд ямар шаардлага хангах ёстой вэ? Энэ асуултад дэлхийн хэмжээнд хамгийн өргөн хүлээн зөвшөөрсөн хариулт бол Дэлхийн тогтвортой аялал жуулчлалын зөвлөлийн (GSTC) дестинацийн шалгуур юм. 2019 онд шинэчилсэн 2.0 хувилбар нь 4 бүлэг, 38 шалгууртай бөгөөд шалгуур бүрт гүйцэтгэлийн үзүүлэлт болон НҮБ-ын Тогтвортой хөгжлийн зорилтын алинд нь хамаарахыг заасан байдаг.
Хэнд зориулсан бэ?
Шалгуур нь нэг байгууллага биш, тодорхой нэртэй нутаг дэвсгэр, өөрөөр хэлбэл дестинацид хамаарна. Тухайн ажлыг аль байгууллага хариуцахаас үл хамааран тухайн нөхцөл тэр нутагт бүрдсэн эсэхийг шалгадаг. Тиймээс аймаг, сум, үндэсний парк, аяллын бүс аль алинд нь хэрэглэж болно.
Шалгуурыг дараах зорилгоор ашигладаг:
Тогтвортой байдлын гэрчилгээжүүлэлтийн суурь болгох
Тогтвортой болохыг зорьсон дестинацид алхам алхмаар чиглэл өгөх
Аялагчид хариуцлагатай газрыг танихад туслах
Төр, төрийн бус байгууллага, хувийн хэвшлийн хөтөлбөрт эхлэлийн цэг болгох
Аялал жуулчлалын сургууль, их сургуулийн сургалтын агуулгад тусгах
Шалгуур нь «юу хийх»-ийг заадаг болохоос «яаж хийх»-ийг заадаггүй. Хэрэгжилтийг гүйцэтгэлийн үзүүлэлтээр хэмждэг.
4 бүлэг, 38 шалгуур
Бүлэг | Гол агуулга | Шалгуурууд |
|---|---|---|
A. Тогтвортой менежмент (11) | Удирдлагын бүтэц, оролцогчдын оролцоо, ачаалал ба өөрчлөлтийг удирдах | Дестинацийн удирдлагын хариуцлага; стратеги ба үйл ажиллагааны төлөвлөгөө; хяналт, тайлагнал; аж ахуйн нэгжийн оролцоо; оршин суугчдын оролцоо, санал хүсэлт; аялагчдын сэтгэгдэл; сурталчилгаа, мэдээлэл; аялагчдын тоо, үйл ажиллагааг зохицуулах; төлөвлөлт, бүтээн байгуулалтын зохицуулалт; уур амьсгалын өөрчлөлтөд дасан зохицох; эрсдэл, хямралын удирдлага |
B. Нийгэм, эдийн засгийн тогтвортой байдал (8) | Орон нутагт эдийн засгийн үр өгөөж үлдээх, нийгмийн сайн сайхныг хамгаалах | Эдийн засгийн хувь нэмрийг хэмжих; зохистой ажлын байр, карьерын боломж; орон нутгийн бизнес ба шударга худалдааг дэмжих; нийгэмд дэмжлэг үзүүлэх; мөлжлөг, ялгаварлалаас сэргийлэх; өмчийн болон ашиглах эрх; аюулгүй байдал; бүх нийтэд хүртээмжтэй байх |
C. Соёлын тогтвортой байдал (7) | Соёлын өвийг хамгаалж, аялагчдад зөв танилцуулах | Соёлын өвийг хамгаалах; соёлын дурсгалт зүйлсийг худалдах, авч гарахыг хянах; биет бус өв; уламжлалт нэвтрэх эрх; оюуны өмч; соёлын газрын аялагчдын удирдлага; тайлбар, танилцуулга |
D. Байгаль орчны тогтвортой байдал (12) | Байгалийн өвийг хамгаалах, нөөцийг зохистой ашиглах, хог хаягдал, ялгарлаа бууруулах | Эмзэг орчныг хамгаалах; байгалийн газрын аялагчдын удирдлага; зэрлэг амьтантай харилцах; амьтныг мөлжихээс сэргийлэх, амьтны сайн сайхан; эрчим хүчний хэмнэлт; усны нөөцийг зохистой ашиглах; усны чанар; бохир ус; хатуу хог; хүлэмжийн хийн ялгарал, уур амьсгалын өөрчлөлт; бага нөлөөтэй тээвэр; гэрэл, дуу чимээний бохирдол |
Анхаарал татахуйц цөөн жишээ
Аялагчдын ачааллыг зохицуулах (A8). Дестинаци нь улирлын хэлбэлзэлийг хянаж, хамгийн их ачаалалтай газруудад аялагчдын урсгалыг тодорхой цагт бууруулах эсвэл нэмэгдүүлэх арга хэмжээ авах ёстой. Маркетингийн стратеги, зорилтот зах зээлийн сонголт ч энэ хэрэгцээг харгалзах ёстой.
Орон нутгийн бизнесийг дэмжих (B3). Аялагчдын зардал орон нутагтаа үлдэхийн тулд жижиг, дунд бизнест зөвлөгөө, санхүүжилт, зах зээлд гарах дэмжлэг үзүүлнэ. Фермер, ур артист, хүнс үйлдвэрлэгчдийг аялал жуулчлалын нийлүүлэлтийн сүлжээнд оруулахыг чухалчилдаг.
Зэрлэг амьтантай харилцах (D3). Амьтан ажиглах үйл ажиллагаа нь хууль тогтоомж, олон улсын стандартыг дагаж мөрдөх ёстой. Аялагчдад амьтныг хүрэх, хооллох нь хортой гэдгийг урьдчилан тайлбарлахыг шаарддаг.
Монголд хэрхэн хэрэгжүүлэх вэ?
Аймаг, сумын түвшинд дестинацийн удирдлагын байгууллага байгуулах. Хөвсгөл, Тэрэлж, Хархорин зэрэг ачаалал ихтэй газруудад төр, аж ахуйн нэгж, малчдын төлөөлөл орсон нэгдсэн зөвлөл хэрэгтэй.
Улирлын ачааллыг тэнцвэржүүлэх. Аялагчдын дийлэнх нь 6–8-р сард ирдэг тул цаст аялал, цагаан сар, наадмаас гадуурх арга хэмжээг сурталчилж болно.
Малчин өрх, гар урлалыг нийлүүлэлтийн сүлжээнд оруулах. Жуулчны бааз, зочид буудал нь сүү, айраг, мах, гар урлалын бүтээгдэхүүнийг ойролцоо нутгаас авч болно.
Нүүдлийн соёл ба биет бус өвийг хүндлэх. Хөөмий, уртын дуу, морин хуурыг аялагчдад танилцуулахдаа урлаачдын эрх, зохистой хөлсийг анхаарах.
Амьтан ажиглах аяллын дүрэм гаргах. Тахь, цасны ирвэс, тогооруу ажиглах аяллаас амьтанд хохиролгүй байх зай, зан үйлийн дүрмийг аялагчдад урьдчилан өгөх.
Эх сурвалж: GSTC, GSTC Destination Criteria v2.0 (2019). gstc.org