Европын аялал жуулчлал: хэт ачааллаас тогтвортой удирдлага руу
Европын парламентын Тээвэр ба аялал жуулчлалын хороонд зориулж 2019 онд хийсэн энэ судалгаа нь дэлхийн хамгийн их жуулчин хүлээн авдаг бүс ч «тогтвортойгоор бодохоос гадна тогтвортойгоор үйлдэх» шаардлагатай гэж дүгнэсэн. Судалгаанд оролцогчдын санал асуулгад хамгийн олон дурдсан үг нь «тогтвортой байдал» байсан.
Тоо баримтаар (2018)
Дэлхийн олон улсын жуулчдын тоо 1.4 тэрбум хүрч, таамаглалаас хоёр жилээр түрүүлсэн.
Аялал жуулчлал дэлхийн экспортын 7%-ийг эзэлж, гуравдахь том экспортын салбар болсон.
Европ 713 сая жуулчин хүлээн авч, дэлхийн нийт дүнгийн талаас илүүг эзэлсэн.
ЕХ-ны аялал жуулчлалын салбарт 2 сая гаруй аж ахуйн нэгж, 13 сая гаруй хүн ажилладаг.
Аялал жуулчлал дэлхийн CO2 хаялтын 5%-ийг үүсгэдэг. Үүний 75% нь тээврээс, зөвхөн агаарын тээвэр салбарын хаялтын 40%-ийг бий болгодог.
Судалгааны гол зөвлөмжүүд
Хэт ачааллыг (overtourism) бууруулах. Аялагчид ирэхээсээ өмнө байгальд ээлтэй, нийгэмд хүндэтгэлтэй аялахын тухай бодоход нь туслах, түүнийг дэмжсэн тогтвортой тээврийн дэд бүтэцд хөрөнгө оруулах.
«Татаж, тараах» (Attract and Disperse) бодлого. Дахин давтан очдог алдартай газраас аялагчдыг хөгжил шаардлагатай бүс нутаг руу чиглүүлэх.
Оршин суугчдыг шийдвэр гаргахад оролцуулах. Хэт ачаалал, түгжрэл, зохицуулалтгүй түрээсийн байр оршин суугчдад хамгийн их нөлөөлдөг ч тэд шийдвэр гаргах үйл явцаас хамгийн их хасагддаг. Иргэдийн бүлгүүдэд шууд суваг, хүрэлцээтэй нөөц хэрэгтэй.
Шинэ технологи, ур чадвар. Ухаалаг технологиор аялагчдыг чиглүүлж, тогтвортой сонголт хийхэд нь туслах. Үүний тулд одоогийн болон ирээдүйн ажилтныг дижитал ур чадварт сургах.
Холбогдох дүрэм, баримт бичгийг шинэчлэх. Тогтвортой, хариуцлагатай аялал жуулчлалын Европын дүрэмд хэт ачаалал ба дутуу ачаалал, хувь хүний нүүрстөрчийн мөр, тогтвортой хэрэглээний асуудлыг нэмэх. НҮБ-ын Дэлхийн аялал жуулчлалын байгууллагын Ёс зүйн дүрмийг конвенц болгохыг дэмжих.
Сайн жишээ: Барселон — «маркетингаас удирдлага руу»
1.6 сая хүн амьдардаг Барселонд 2018 онд 19 сая гаруй хоног буудаллага бүртгэгдсэн. Оршин суугчдын дуу хоолой чангарсанаар хотын захиргаа аялал жуулчлалын бодлогоо өөрчилж, оршин суугчдыг хамгийн том үнэт зүйл гэж үзэх болсон.
2011 оноос Biosphere тогтвортой дестинацийн гэрчилгээ авч, тогтвортой ажилладаг бизнесүүдийг сургалт, хөрөнгө оруулалт, үнэлгээгээр дэмждэг хөтөлбөр эхлүүлсэн.
2014 онд «Barcelona is much more» хөтөлбөрөөр далайн эргээс Пиренейн уул хүртэлх мужийн газруудыг хотын сурталчилгаанд оруулж, аялал жуулчлалын үр ашгийг хотоос гадна түгээсэн.
Хотын захиргаа, аялал жуулчлалын байгууллага, иргэд, бизнесийн төлөөллөөс бүрдсэн нээлттэй зөвлөл байгуулж, хотын ирээдүйг хамтдаа хэлэлцдэг болсон.
2018 онд Дэлхийн хариуцлагатай аялал жуулчлалын шагналын «Амжилтыг хамгийн сайн удирдсан» ангилалд Алтан шагнал хүртсэн.
Гол сургамж: маркетингаас удирдлага руу шилжих нь урт хугацааны амлалт, төр хувийн хэвшлийн түншлэл, иргэдийн оролцоог шаарддаг.
Монголд хэрхэн хэрэгжүүлэх вэ?
«Улаанбаатар бол олон зүйл». Нийслэлийн сурталчилгааг Төв, Дархан, Сэлэнгэ зэрэг ойролцоох аймгуудтай холбож аялагчдыг тараах.
Нүүдлийн малчдын дуу хоолой. Ачаалал ихтэй газруудын оршин суугчид, малчдын саналыг тогтмол сонсох зөвлөл, суваг бий болгох.
Агаарын замын хаялт. Алсын зайд нисдэг дестинацийн хувьд аялагчдыг урт хугацаагаар байлгах, дотоод аялалд газрын тээвэр, галт тэргийг сурталчлах нь хаялтыг бууруулна.
Эх сурвалж: European Parliament, Policy Department for Structural and Cohesion Policies (2019), Research for TRAN Committee – European tourism: recent developments and future challenges, PE 629.200. europarl.europa.eu