Travel Hub Mongolia
Толбо сум

Толбо сум

Баян-Өлгий аймаг

Зураг: i.ytimg.com

Танилцуулга

Толбо сум нь Монгол Алтайн нурууны сүрлэг уулс, цэнгэг уст алдарт Толбо нуурын хөвөөнд, авто замын гол коридор дагуу оршдог бөгөөд загасны арвин нөөц, түүхэн дурсгалт газар нутаг, аялал жуулчлалын өндөр ирээдүйтэй Баян-Өлгий аймгийн гол түшиц сумдын нэг юм.

1. Түүхэн тойм, засаг захиргаа

  • Байгуулагдсан он: 1938 оны 8 дугаар сарын 28-нд 1,000 орчим айл өрхтэйгөөр "Хапан төбе" хэмээх газарт Толбо нуурын нэрээр тус сумыг анх байгуулжээ.

  • Төв шилжсэн нь: 1940 онд засаг захиргааны зохион байгуулалтын хүрээнд одоогийн сумын төвд шилжин суурьшсан.

  • Түүхийн хуудас: Тус сумын нутагт орших Толбо нуурын орчимд 1921 оны Ардын хувьсгалын үеийн чухал үйл явдал болох цагаантны цэрэгтэй тулалдсан "Толбо нуурын бүслэлт"-ийн түүхэн тулаан болж байсан түүхтэй.

  • Засаг захиргааны бүтэц: Одоогийн байдлаар 6 багтай. Сумын төв нь Толбо нуурын ойролцоо оршдог.

2. Газарзүйн байршил, байгалийн нөхцөл

  • Байршил: Аймгийн төв Өлгий хотоос урагш 77 км, нийслэл Улаанбаатар хотоос 1,620 км зайд оршдог.

  • Хил залгаа сумд:

    • Хойд болон зүүн талаараа өөрийн аймгийн Алтанцөгц, Бугат сумдтай;

    • Баруун болон урд талаараа Буянт, Алтай, Дэлүүн сумдтай;

    • Зүүн болон зүүн өмнө талаараа Ховд аймгийн Эрдэнэбүрэн, Ховд сумтай хил залгадаг.

  • Газар нутгийн талбай: Нийт 297,469 га (2,974.7 км²).

  • Гадаргын онцлог: Далайн түвшнээс дээш 2,100–4,000 метрийн өндөрт оршино. Монгол Алтайн өндөр уулсын хүрээлэлд, таг, өндөрлөгийн хөндий, нуурын хотгор хосолсон байгалийн тогтоцтой.

3. Толбо нуур, усны нөөц

  • Толбо нуурын хэмжээ: Далайн түвшнээс дээш 2,080 м өндөрт орших тус цэнгэг уст нуур нь 21.2 км урт, 6.7 км өргөн, нийт 182 км² талбайтай, дундаж гүн нь 12.7 метр байдаг.

  • Ус зүй: Эргэн тойрны өндөр уулсын хайлсан цас, мөсөн гол, горхиор тэжээгдэж, илүүдэл усаа Сагсай гол руу урсгадаг.

  • Агнуурын нөөц: Нуурын усанд Алтайн сугас (шар загас), монгол хадран (хайрус) зэрэг загас элбэг бөгөөд судлаачдын тогтоосноор жилд 80 тонн хүртэл загас олборлох байгалийн агнуурын нөөцтэй.

4. Хүн ам, нийгэм, эдийн засаг

  • Хүн ам: 4,415 хүн (2025 оны байдлаар, ҮСХ)

  • Малын тоо толгой: 178,016 толгой (адуу 8,531, үхэр 11,841, тэмээ 81, хонь 101,481, ямаа 56,082; 2025 оны тооллогоор, ҮСХ)

  • Дэд бүтэц, харилцаа холбоо:

    • Сумын төв нь төвийн өндөр хүчдэлийн эрчим хүчний найдвартай системд бүрэн холбогдсон.

    • Төрийн болон хувийн хэвшлийн үүрэн телефоны операторуудын өндөр хурдны интернэт, 4G сүлжээ нэвтэрсэн.

    • Баруун бүсийн босоо тэнхлэгийн хатуу хучилттай олон улсын АН-4 авто зам сумын төвийн хажуугаар дайран өнгөрдөг тул тээвэр логистик, зорчигч тээврийн нэн таатай нөхцөлтэй.

  • Нийгмийн үйлчилгээ: Ерөнхий боловсролын бүрэн дунд сургууль, хүүхдийн цэцэрлэг, Эрүүл мэндийн төв, Соёлын төв, ХААН банк, шуудан холбооны газар болон 20 гаруй худалдаа үйлчилгээ, аж ахуйн нэгж тогтвортой ажиллаж байна.

5. Аялал жуулчлал

Азийн хурдны замын сүлжээ дайран өнгөрдөг, байгалийн үзэсгэлэнт Толбо нуурын эрэг дагуу байрлалтай тул дотоод, гадаадын жуулчдын дамжин өнгөрөх, амрах гол цэг болдог. Жил бүр нуурын хөвөөнд загасчлал, усан спорт, шувуу ажиглах эко аялал жуулчлал болон өвлийн улиралд мөсний баяр зэрэг соёл, аяллын арга хэмжээнүүд зохион байгуулагдах таатай нөхцөлтэй.