Travel Hub Mongolia
Баруун-Урт сум

Баруун-Урт сум

Сүхбаатар аймаг

Танилцуулга

Баруун-Урт сум нь Монгол орны дорнод тал хээрийн бүсэд орших Сүхбаатар аймгийн засаг захиргаа, нийгэм-эдийн засаг, соёл, боловсролын төв болсон улсын болон аймгийн зэрэглэлтэй хот юм. Дорнод Монголын тээвэр логистикийн зангилаа, цайрын үйлдвэрлэл, мал аж ахуйн өндөр төвлөрөлтэй бүс нутаг билээ.

1. Түүхэн замнал, засаг захиргааны статус

  • Үүсэл ба нэршил (1943 он):

    • 1943 онд аймгийн төвийг "Баруун-Урт" хэмээх бяцхан голын хөвөөнд шилжүүлэн суурьшуулснаар тус голын нэрээр нэрлэгдэх болжээ.

  • Хороо захиргаа (1957 он):

    • БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн 1957 оны 7 дугаар сарын 23-ны өдрийн 115 дугаар зарлигаар аймгийн төвд 4 хоринтой хороо захиргааны нэгжийг байгуулж, бие даасан хотын зохион байгуулалтын үндэс тавигджээ.

  • Баруун-Урт хот (1965 он):

    • 1965 онд "Баруун-Урт хот" болгон өөрчилж, Хотын Ардын Депутатуудын Хурлын (АДХ) гүйцэтгэх захиргаа байгуулагдан эрх үүргийг нь өргөтгөсөн.

  • Сумын бүтэц ба Хотын захирагчийн алба (1992, 1994 он):

    • 1992 оны Үндсэн хуулийн дагуу сумын зохион байгуулалтад шилжиж, 9 багтайгаар үйл ажиллагаа явуулж эхэлсэн.

    • 1994 оны Хот, тосгоны эрх зүйн байдлын тухай хуулиар Баруун-Урт нь аймгийн зэрэглэлтэй хотын статус авч, сумын Засаг дарга нь хотын захирагчаар давхар ажиллан, хот тохижилт, инженерийн дэд бүтэц, хот төлөвлөлтийг удирдан хариуцаж байна.

2. Газарзүйн байршил, орон зайн сүлжээ

  • Байршил, зам зай:

    • Нийслэл Улаанбаатар хотоос зүүн урагш 556 км;

    • Дорнод аймгийн төв Чойбалсан хотоос 190 км;

    • Хэнтий аймгийн төв Өндөрхаан (Чингис хот)-аас 230 км;

    • Дорноговь аймгийн төв Сайншанд хотоос 350 км зайд тус тус оршдог.

  • Хүрээлэл, хил зааг: Сумын нутаг дэвсгэр нь газарзүйн хувьд бүх талаараа Сүхбаатар сумаар хүрээлэгдэн оршдог.

3. Газар нутаг, хүн ам зүй

  • Газар нутгийн талбай: Нийт 59 км² (хотын төвлөрсөн суурьшлын бүс).

  • Хүн амын тоо, нягтрал:

    • Хүн амын тоо 21,000 даван өссөн.

    • Хүн амын нягтрал дунджаар 265 хүн/км² буюу хөдөө орон нутагтаа өндөр нягтралтай хотод тооцогддог.

  • Хөдөө аж ахуйн онцлог: Хөдөөгийн 8 дугаар баг нь нийт малын тоо толгойгоороо улсын хэмжээнд 1 дүгээр байрт эрэмбэлэгддэг мал аж ахуйн асар их нөөцтэй онцлогтой.

4. Нийгэм, эдийн засаг, дэд бүтэц

  • Уул уурхай, аж үйлдвэр: Баруун-Урт хотоос хойш 13 км зайд Монгол-Хятадын хамтарсан томоохон үйлдвэр болох "Төмөртийн-Овоо"-ны цайрын уурхай үйл ажиллагаа явуулж, бүс нутгийн эдийн засгийн гол түшиц болдог.

  • Үйлчилгээ, боловсрол: Арилжааны 3 банкны салбар, Шинжлэх ухаан, технологийн их сургуулийн (ШУТИС) салбар сургууль зэрэг боловсрол, эрүүл мэнд, үйлчилгээний нийт 260 орчим аж ахуйн нэгж, албан байгууллага төвлөрөн ажилладаг.

  • Дэд бүтэц: Улаанбаатар хот болон Чойбалсан, Сайншанд, Өндөрхаан чиглэлтэй хатуу хучилттай засмал замаар холбогдсон, орон нутгийн нисэх буудал, төвийн эрчим хүчний найдвартай системтэй.