Монгол Улсын цол, одон медаль, төрийн шагнал
1. Монгол Улсын төрийн цол
Төрийн цол нь эх орон, ард түмнийхээ өмнө байгуулсан гарамгай гавьяа, авьяас билэг, өндөр ур чадварыг үнэлэн олгодог төрийн дээд хүндэтгэл юм:
Монгол Улсын Баатар цол: Эх орныхоо тусгаар тогтнол, үндэсний аюулгүй байдлыг батлан хамгаалах үйлсэд амь бие хайргүй зүтгэж баатарлаг гавьяа байгуулсан, эсхүл улс орноо хөгжүүлэн цэцэглүүлэхэд онцгой гавьяа байгуулсан иргэнд хүртээж, Алтан таван хошуу тэмдэг, үнэмлэх, Сүхбаатарын одонг хамт гардуулна. Нэхэн олгож болдог.
Монгол Улсын Хөдөлмөрийн Баатар цол: Улс орны эдийн засаг, нийгэм, соёл, шинжлэх ухаан, бүтээн байгуулалтын салбарт онцгой гавьяа байгуулсан хүнд олгож, Алтан соёмбо тэмдэг, үнэмлэх, Сүхбаатарын одонг гардуулна.
Монгол Улсын Сансрын нисгэгч цол: Сансрын нислэг үйлдэж, эх орныхоо нэр алдрыг дэлхийд мандуулсан иргэнд тусгайлан олгодог цол (Анх 1981 онд Ж.Гүррагчаад олгосон).
Монгол Улсын Ардын цол: Урлаг, утга зохиол, эрүүл мэнд, боловсрол, спортын салбарт олон арван жил үр бүтээлтэй ажиллаж, нийт ард түмний хүртээл болсон онцгой туурвил, амжилт гаргасан Гавьяат зүтгэлтнүүдэд олгодог дээд зэрэг (Ардын жүжигчин, Ардын багш, Ардын эмч, Ардын уран зохиолч, Ардын зураач г.м).
Монгол Улсын Гавьяат цол: Мэргэжлийн салбартаа онцгой амжилт гаргаж, улс ардын аж ахуй, нийгмийн хөгжилд тодорхой хувь нэмэр оруулсан хүмүүст Гавьяат багш, Гавьяат эмч, Гавьяат эдийн засагч, Гавьяат хуульч, Гавьяат тамирчин, Соёлын гавьяат зүтгэлтэн гэх мэт 30 гаруй нэр төрлөөр олгоно.
2. Монгол Улсын одонгууд
Одонг нийгэм, эдийн засаг, батлан хамгаалах, соёл, олон улсын харилцааны салбарт олон жил үр бүтээлтэй ажиллаж гарамгай амжилт гаргасан иргэн, байгууллага, хамт олонд олгоно:
"Чингис хаан" одон: Монгол Улсын төрийн дээд шагнал, тэргүүн зэргийн одон. Улсын тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдал, үндэсний эв нэгдлийг бэхжүүлэх, эх орныхоо түүх, соёлыг дэлхийд таниулахад онцгой хувь нэмэр оруулсан иргэн, хамт олон, гадаадын төр нийгмийн зүтгэлтэнд "Монгол бахархлын өдөр" буюу Их эзэн Чингис хааны мэндэлсэн өдрөөр гардуулдаг.
Сүхбаатарын одон: 1948 оноос эхлэн олгосон тус одон нь улс орны тусгаар тогтнол, батлан хамгаалах хүчин чадал, эдийн засаг, соёлын бүтээн байгуулалтад онц гарамгай гавьяа байгуулсан иргэнд олгодог төрийн хүндэт шагнал юм.
"Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одон": 1925 оны "Бичгийн гавьяаны одон"-гоос эхтэй бөгөөд улс ардын аж ахуй, соёл, шинжлэх ухаан, боловсролын салбарт он удаан жил үр бүтээлтэй ажилласан хүмүүсийг шагнана.
"Цэргийн гавьяаны улаан тугийн одон": 1925 онд батлагдсан Цэргийн анхны одон бөгөөд эх орноо батлан хамгаалах, цэргийн хүч чадлыг бэхжүүлэхэд байгуулсан онцгой гавьяаг үнэлж цэргийн алба хаагч, анги салбарт олгоно.
"Алтан гадас" одон: 1936 онд үүсгэн байгуулагдсан, Монгол Улсын хамгийн өргөн нэр хүнд бүхий төрийн шагнал. Иргэний үүргээ нэр төртэй биелүүлж, салбартаа өндөр бүтээл гаргасан бүх салбарын хөдөлмөрчдийг шагнадаг.
"Цэргийн гавьяаны одон": Зэвсэгт хүчин, хууль сахиулах, онцгой байдлын албанд олон жил идэвх зүтгэлтэй алба хаасан офицер, ахлагч нарт олгоно.
"Эхийн алдар" I, II зэргийн одон:
I зэргийн одон: 6 ба түүнээс дээш хүүхэд төрүүлж өсгөсөн эхэд;
II зэргийн одон: 4 ба 5 хүүхэд төрүүлж өсгөсөн эхэд бага хүүхэд нь нэг нас хүрсний дараа тус тус олгож, мөнгөн тэтгэмж олгоно. Үрчлэн авсан 3 хүртэлх насны хүүхэд болон байгалийн аюул, эх орноо хамгаалах үүргээ биелүүлж яваад нас барсан хүүхдийг хүүхдийн тоонд оруулан тооцдог.
3. Монгол Улсын медалиуд
Медалиар тодорхой салбар, үйл хэрэгт идэвх зүтгэл гарган гавьяа байгуулсан иргэдийг шагнадаг:
Хөдөлмөрийн хүндэт медаль: Бүх салбарт идэвх зүтгэл, үр бүтээлтэй ажиллаж буй тэргүүний хөдөлмөрчдөд;
Цэргийн хүндэт медаль: Зэвсэгт хүчин, хилийн цэрэг, цагдаа, шүүхийн шийдвэр, онцгой байдлын алба хаагчдад;
Шударга журам медаль: Гал түймэр, усны аюул, байгалийн гамшиг, осол сүйрлээс хүний амь нас, эд хөрөнгө аврах үйлсэд эрэлхэг зориг гаргасан хүмүүст;
Найрамдал медаль: Монгол Улсын гадаад харилцаа, хамтын ажиллагааг бэхжүүлэхэд үнэтэй хувь нэмэр оруулсан гадаадын иргэн, харьяалалгүй хүнд;
Энхийн төлөө медаль: НҮБ-ын энхийг сахиулах болон олон улсын ажиллагаанд үүрэг гүйцэтгэсэн албан хаагчдад олгодог.
4. Монгол Улсын Төрийн соёрхол (Шагнал)
1945 онд анх бий болсон тус шагнал нь шинжлэх ухаан, техник технологи, танин мэдэхүйн шинэ туурвил болон үндэсний урлаг, утга зохиол, архитектурын шилдэг онцгой бүтээлд олгодог оюуны дээд шагнал юм.
Төрийн соёрхлыг Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн зарлигаар олгодог бөгөөд шагнагдсан уран бүтээлд төрийн сүлд дуулал, Д.Сүхбаатарын намтар туурвил, Д.Нацагдорж, Б.Явуухулан, Д.Пүрэвдорж, Ч.Лодойдамба, Б.Лхагвасүрэн нарын алдарт яруу найраг, романууд, түүнчлэн шинжлэх ухаан, үйлдвэрлэлийн шинэ нээлтүүд хүртсэн байна.
5. Одон медаль зүүх ёс жаяг
Байрлал: Төрийн одон, медалийг цээжний зүүн дээд талд, эрэмбэ дарааллын дагуу баруунаас зүүн тийш эгнүүлэн зүүнэ (Хамгийн өндөр зэрэглэлийн "Чингис хаан", Сүхбаатарын одонгууд баруун захад буюу зүрхэн талдаа эхэлж байрлана).
Салбарын цол тэмдэг: Монгол Улсын Баатар, Хөдөлмөрийн Баатрын алтан тэмдгийг одон медалиудын дээд талд тусгайлан тусгаарлаж зүүнэ. Харин Ардын болон Гавьяат зүтгэлтний энгэрийн цол тэмдгийг цээжний баруун дээд талд зүүж хэвшсэн байна.