Travel Hub Mongolia
Цагааннуур сум

Цагааннуур сум

Сэлэнгэ аймаг

Зураг: touristinfocenter.mn

Танилцуулга

Цагааннуур сум нь Монгол орны газар тариалангийн ууган бүс нутаг, Сэлэнгэ мөрний сав газрын ойт хээрийн бүслүүрт 381.4 мянган га нутаг дэвсгэрийг эзлэн оршдог Сэлэнгэ аймгийн түүхт түшиц сумдын нэг юм. Атрын хоёрдугаар аяны бүтээн байгуулалтаар сүндэрлэсэн "Найрамдал" сангийн аж ахуйн өлгий нутаг бөгөөд үр тариа, саалийн эрчимжсэн ферм, нарийн ноост хонь үржүүлгийн баялаг уламжлалтай билээ.

1. Түүхэн тойм, засаг захиргааны үүсэл

  • Язгуурын угшил: Манж Чин улс болон Богд хаант Монгол Улсын үед Түшээт хан аймгийн Эрдэнэ вангийн хошуу-ны нутаг дэвсгэрт харьяалагдаж байжээ.

  • Анх байгуулагдсан нь (1924 он):

    • Ардын хувьсгалын дараа нутаг дэвсгэр, засаг захиргааны нэгжүүдийг шинэчлэн зохион байгуулахад 1924 онд анх байгуулагдсан 100 гаруй жилийн түүхтэй.

  • "Найрамдал" САА болгон шинэчилсэн нь (1976 он):

    • Атрын хоёрдугаар аяны хүрээнд БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн 1976 оны 10 дугаар сарын 19-ний өдрийн 376 дугаар тогтоолоор Түшиг сумын Зэлтэрийн сангийн аж ахуйн Цагааннуурын 2-р тасгийг түшиглэн үр тариа, нарийн ноост хонь, саалийн механикжсан фермийн чиглэлтэйгээр Цагааннуур сум, "Найрамдал" САА болгон өргөтгөн байгуулжээ.

  • Засаг захиргааны бүтэц: Оргих, Хуурч, Тийрэг гэсэн 3 багтай.

2. Газарзүйн байршил, орон зайн хэмжээ

  • Байршил, зай хэмжээ:

    • Сэлэнгэ аймгийн баруун хойд хэсэгт оршдог.

    • Нийслэл Улаанбаатар хотоос 400 км;

    • Аймгийн төв Сүхбаатар хотоос 90 км;

    • Төмөр замын зангилаанаас 76 км зайд тус тус байрладаг.

  • Газар нутгийн талбай: Нийт 381.4 мянган га (3,814 км²) уудам нутагтай.

  • Хил залгаа аймаг, сумд:

    • Хойд талаараа: Түшиг сум;

    • Зүүн талаараа: Зүүнбүрэн, Сүхбаатар сумд;

    • Урд талаараа: Хушаат сум;

    • Баруун талаараа: Булган аймгийн Сэлэнгэ сумтай тус тус хил залгадаг.

3. Физик газарзүй, байгалийн нөхцөл

  • Бүс мужлал: Ойт хээрийн бүсэд хамаарна.

  • Хөрсний шинж чанар: Нутгийн ихэнх хэсэг нь ургамал, үр тариа тариалахад нэн тааламжтай хүрэн, хүрэвтэр хөрстэй.

  • Гадаргын хэв шинж: Нутаг дэвсгэр нь уул, гүвээ толгод бүхий хөндий тал хосолсон, тариалан болон бэлчээрийн асар их нөөцтэй нутаг юм.

4. Цаг уурын төлөв

  • Дулааны (зуны) улирал:

    • Агаарын дундаж хэм: +18.4°C (олон жилийн дунджаар +19.4°C);

    • Тунадастай өдрийн тоо: Дунджаар 16 өдөр.

  • Хүйтний (өвлийн) улирал:

    • Агаарын дундаж хэм: -25.1°C (олон жилийн дунджаар -22.0°C);

    • Тунадастай өдрийн тоо: Дунджаар 10 өдөр.

5. Нийгэм, эдийн засгийн байдал, хөдөө аж ахуй

  • Газар тариалан: Монгол Улсын үр тариа, улаанбуудай, тэжээлийн ургамал, төмс, хүнсний ногоо тариалалтын гол цөм бүс нутгуудын нэг бөгөөд атар газрын арвин ургац хураан авдаг.

  • Эрчимжсэн мал аж ахуй: Саалийн механикжсан ферм, нарийн болон нарийвтар ноост хонь үржүүлж ирсэн түүхэн бааз суурьтай, мах, сүүний эрчимжсэн болон уламжлалт бэлчээрийн аж ахуй өндөр хөгжсөн.

  • Дэд бүтэц: Аймгийн төв болон төмөр замын сүлжээтэй ойр холбогдсон тул хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүнийг тээвэрлэх, зах зээлд нийлүүлэх таатай нөхцөлтэй. Сумын төвдөө захиргаа, сургууль, цэцэрлэг, эмнэлэг ажиллаж, төвийн цахилгаан эрчим хүч, үүрэн холбоонд бүрэн холбогдсон.