Travel Hub Mongolia
Орхон сум

Орхон сум

Дархан-Уул аймаг

Танилцуулга

Орхон сум нь Монгол орны газар тариалангийн ууган бүс нутаг болох Орхон, Шарын голын үржил шимт бэлчирт оршдог. Төмс, хүнсний ногоо, жимс жимсгэний тариалалт, эрчимжсэн сүүний чиглэлийн үхрийн аж ахуйгаараа улсад тэргүүлдэг Дархан-Уул аймгийн умард бүсийн томоохон түшиц сум юм.

1. Түүхэн тойм, засаг захиргаа

  • Үүсэл, байгуулагдсан он: Анх 1968 онд Орхон, Шарын голын бэлчирт Сэлэнгэ аймгийн харьяанд Орхон Шарын голын Жимс, Ногоо, Сүүний САА нэртэйгээр байгуулагджээ.

  • Шилжилт, зохион байгуулалт:

    • 1974 онд Сэлэнгэ аймгийн харьяаллаас гарч тухайн үеийн Дархан хотын Орхон хороо болсон.

    • 1994 оны засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн өөрчлөлтөөр Дархан-Уул аймгийн харьяа Орхон сум болон шинэчлэн зохион байгуулагджээ.

  • Засаг захиргааны нэгж: Баян-Өлзийт, Энхтал гэсэн 2 багтай.

  • Сумын төв: Баян-Өлзийт суурин.

  • Хүн ам: 3,065 хүн (2025 оны байдлаар, ҮСХ)

2. Газарзүйн байршил, хилийн зааг

  • Байршил: Дархан-Уул аймгийн хойд захад, Хараа-Орхон-Ерөө-Шарын голын сав газарт оршдог.

    • Аймгийн төв Дархан хотоос хойш 45 км;

    • Нийслэл Улаанбаатар хотоос 275 км зайд байрладаг.

  • Хил залгаа сумд:

    • Сэлэнгэ аймгийн Жавхлант, Хушаат, Зүүнбүрэн сумд болон Шаамар сумын Дулаанхаан тосгонтой тус тус хил залгадаг.

  • Өндөржилт, гадаргын тогтоц:

    • Далайн түвшнээс дээш дунджаар 707 метр өндөрт, харьцангуй нам дор, голын өргөн хөндийд оршино.

    • Хөрс нь газар тариаланд нэн тохиромжтой үржил шимт хүрэн бор, элсэнцэр, хөнгөн шавранцар шинжтэй.

3. Усны нөөц, уст цэгүүд

Сумын нутаг дэвсгэрээр Орхон, Шарын гол зэрэг 4 том гол урсаж өнгөрдөг бөгөөд усалгаатай газар тариалан эрхлэх усны арвин эх үүсвэртэй:

  • Нийт уст цэг: 400 орчим

    • Гүний худаг: 30

    • Энгийн уурхайн худаг: 365

    • Гол мөрөн: 4

    • Байгалийн нуур: 2

    • Булаг шанд: 5

    • Инженерийн хийцтэй услалтын систем: 2

    • Усны далан хаалт: 1

    • Цэвэрлэх байгууламж: 1

4. Цаг уурын төлөв

  • Уур амьсгал: Эх газрын сэрүүн бүсэд багтана. Хахир хүйтэн өвөлтэй, хуурайдуу сэрүүн зунтай.

  • Температур:

    • 1 дүгээр сарын дундаж температур: -22°C...-24°C

    • 7 дугаар сарын дундаж температур: +19°C...+21°C

  • Салхи, тунадас: Жилийн салхины дундаж хурд 6–8 м/с. Жилийн хур тунадас харьцангуй бага буюу голын хөндийд 170–250 мм орчим унадаг.

5. Хөдөө аж ахуй, нийгэм, эдийн засаг

  • Газар тариалан (Тэргүүлэх салбар): Орхон сум нь Дархан-Уул аймгийн төдийгүй улсын хэмжээний төмс, хүнсний ногооны гол нийлүүлэгч бүс юм.

    • 1,300 гаруй га усалгаатай талбайд төмс, лууван, байцаа, манжин болон төрөл бүрийн нарийн ногоо, чацаргана, жимс жимсгэнэ амжилттай тариалдаг.

  • Мал аж ахуй: Бэлчээрийн болон эрчимжсэн мал аж ахуй хосолсон. Ялангуяа сүү, махны чиглэлийн шилмэл үүлдрийн үхрийн эрчимжсэн фермерийн аж ахуй өндөр хөгжсөн.

  • Дэд бүтэц, нийгмийн үйлчилгээ:

    • Дархан, Сүхбаатар хотуудыг холбосон хатуу хучилттай төв засмал зам болон төмөр замын сүлжээтэй ойр тул тээвэр логистикийн өндөр давуу талтай.

    • Сумын төвд ерөнхий боловсролын бүрэн дунд сургууль, хүүхдийн цэцэрлэг, Эрүүл мэндийн төв, Соёлын төв үйл ажиллагаа явуулж байна.

    • Төвийн нэгдсэн цахилгаан эрчим хүчний найдвартай систем болон үүрэн телефоны өндөр хурдны сүлжээнд бүрэн холбогдсон.