Гэрээс эсгий хүртэл: Монгол гар урлалын амьд өв
Монгол гэр хийх уламжлалт арга техник, түүнтэй холбоотой зан үйл 2013 онд ЮНЕСКО-гийн хүн төрөлхтний биет бус соёлын өвийн жагсаалтад бүртгэгдсэн. Гэр бол зөвхөн орон сууц биш, олон урлаачдын хамтын бүтээл юм.
Нэг гэрт олон ур чадвар
ЮНЕСКО-гийн тайлбарт дурдсанаар эрэгтэйчүүд модон хана, унь, тооныг сийлж хийдэг. Эрэгтэй, эмэгтэй хамтдаа хээ угалзыг будаж, бүрээсийг оёж, эсгий хийдэг. Хонины ноос бэлдэх, эсгий хийх ажлыг ихэвчлэн айл, саахалтаараа хамтран гүйцэтгэдэг.
Ур чадварыг ахмад урлаач шавьдаа зааж дамжуулдаг. Хүүхдүүд томчуудынхаа гэр буулгаж, барьж буйг харж сурдаг. Гэр хийдэг урлаачид нийгэмд ихээхэн хүндлэгддэг.
Уран санаанаас дэлхийн брэнд хүртэл
Өвөрхангайн «Хангайн сор» бол гар урлалын амжилттай жишээ. Тайзны зураач Н.Болормаа, Монгол зурагч Ц.Бундхорол нар сарлаг, хонины ноосоор 30 төрлийн 70 гаруй бүтээгдэхүүн хийдэг. Эсгийн бүтээгдэхүүнийг нь оёдолгүйгээр, байгалийн өнгөөр нь хийдэг.
Тэдний бүтээгдэхүүн Герман, Япон, АНУ, Бельги, Дани улсад экспортлогддог. Компани нь «Нэг сум — нэг бүтээгдэхүүн» хөтөлбөрт сонгогдож, НҮБ-ын Хөгжлийн хөтөлбөрийн дэмжлэгтэйгээр маркетинг, сав баглаа боловсруулсан. 8 бүтэн цагийн, 15 гэрээт ажилтантай, шавь сургадаг. Хамгийн том саад нь банкны зээл авах байсан ажээ.
Алга болж буй өв: ингэ тойгуулах ёс
Гар урлалаас гадна малчдын амьд уламжлал ч хамгаалалт шаардаж байна. Ингэ тойгуулах ёс 2015 онд ЮНЕСКО-гийн яаралтай хамгаалах шаардлагатай өвийн жагсаалтад бүртгэгдсэн. Тэмээчдийн тоо цөөрөх, өв тээгчид өтлөх асуудалтай. ЮНЕСКО аялал жуулчлал ёслолыг амьдралаас нь салгаж үзүүлбэр болгож болохгүй гэж анхааруулсан.
Аялагч хэрхэн дэмжиж болох вэ
Урлаачаас нь шууд авах. Зуучлагчгүйгээр авахад орлого шууд урлаачид очно.
Материалыг нь асуух. Ямар малын ноос, хаана хийсэн болохыг асуувал урлаачид дуртай ярьж өгдөг.
Сургалтад оролцох. Эсгий хийх, гэр барихад оролцох нь мартагдашгүй туршлага байх болно.