Ноолуураас цааш: орон нутгийн бүтээгдэхүүнийг хэрхэн сонгох вэ
Монгол ноолуур дэлхийд алдартай ч ихэнх нь түүхий эдээрээ гадаад гардаг. НҮБ-ын Хөгжлийн хөтөлбөрийн 2021 оны нийтлэлд ноолуурын 80% орчим нь боловсруулагдалгүйгээр экспортлогдож, дөнгөж 20% нь дотооддоо боловсруулагддаг гэж дурдсан.
Их мал, дордсон бэлчээр
Малын тоо 2000 оноос хойш бараг хоёр дахин өссөн. Урьд нь гурав хонь тутамд нэг ямаа байсан бол одоо тэнцүү болсон. Ямаа өвсийг үндсэнд нь тасдаг тул бэлчээр сэргэхэд хэцүү болдог. Иймээс ноолуурын үнэ цэнийг тоогоор бус, чанараар нь өсгөх нь чухал.
Тогтвортой ноолуур ажиллаж байна
Европын Холбооны дэмжлэгтэй STeP EcoLab төсөл (2018–2022) сайн үр дүнг харуулсан:
8,566 малчин 4.4 сая га бэлчээрт тогтвортой менежмент нэвтрүүлсэн.
Малчдын ноос, ноолуурын орлого 15%-иар өссөн.
Ул мөрдөгдөхүйц, гэрчилгээжсэн 137.4 тонн түүхий эд үйлдвэрлэсэн.
30,000 ноолууран сүлжмэл олон улсын зах зээлд зарагдсан.
Аялал жуулчлал ба нутгийн бүтээгдэхүүн
Дэлхийн банкны 2021 оны тайлангаар аялал жуулчлал орон нутгийн хөдөө аж ахуй, ноолуурын бүтээгдэхүүнтэй сул холбогдсон байна. Зочид буудлын орлогын 90% орчим нь Улаанбаатарт төвлөрдөг. Жуулчид нутгийн бүтээгдэхүүн худалдан авч энэ харьцааг өөрчилж чадна.
Өвөрхангайн «Хангайн сор» сарлагийн ноосоор дэлхийн зах зээлд гарсан нь ноолуураас гадна ч боломж байгааг харуулж байна.
Худалдан авахдаа анхаарах зүйлс
Хаана хийснийг нь асуух. Монголд боловсруулсан бүтээгдэхүүн орон нутагт илүү олон ажлын байр бий болгодог.
Ул мөрдөгдөхүйц шошго хайх. Түүхий эд нь аль айлаас ирснийг харуулдаг бүтээгдэхүүн байгальд ээлтэй.
Сарлаг, тэмээний ноос сонирхох. Ноолуураас гадна бусад түүхий эдийн бүтээгдэхүүнийг авах нь ямаанаас хамаарах хамаарлыг бууруулна.